• Raport 5 lat Polski w Unii Europejskiej stanowi kontynuację i ukoronowanie prac prowadzonych od wielu lat w UKIE związanych z monitorowaniem efektów członkostwa Polski w UE. Napisany został przez pracowników UKIE, we współpracy z ministerstwami i urzędami centralnymi, w oparciu o 25 ekspertyz opracowanych przez niezależnych ekspertów (ich lista zawarta została w bibliografii), z wykorzystaniem setek polskich i zagranicznych publikacji książkowych, dokumentów, raportów, artykułów naukowych oraz analizy prasy i Internetu.

• Raport zasadniczo dotyczy okresu 2004-2009. Niekiedy sięgaliśmy do okresu przedakcesyjnego, aby w pełni ukazać i ocenić skalę następujących zmian. Dane statystyczne uwzględnione w raporcie dotyczą okresu do końca lutego 2009 r., niekiedy do końca 2008 r., co jest związane z opóźnieniem w publikacji danych. Niemniej okres objęty analizą (1 maja 2004-luty 2009) wydaje się na miarodajny i uzasadnia formułowanie ocen dotyczących wpływu akcesji na polską gospodarkę, życie Polaków i miejsce Polski w Europie i świecie.

• W praktyce fakt bycia w Unii oddziałuje na nasze życie w ogromnej skali, w sposób bardzo różnorodny i wielowątkowy. Na blisko 600 stronach raportu przeanalizowaliśmy najważniejsze naszym zdaniem obszary ujawniania się tych efektów. Mamy jednak świadomość że to tylko zarys najważniejszych zjawisk. W praktyce na każdy z 24 podrozdziałów można by napisać odrębny raport bardzo szczegółowo analizujący zmiany jakie zaszły w Polsce w ciągu ostatnich lat.

Cel przygotowania raportu

• Dlaczego podjęliśmy się tego wyzwania? Nie chodzi tylko o historyczną refleksję nad minionymi pięcioma latami, ani o okolicznościową publikację na piątą rocznicę akcesji, która skądinąd jest bardzo ważna. W Polsce potrzebna jest głębsza debata o roli Polski w Unii Europejskiej.
  Liczymy że rocznica będzie pretekstem do takiej debaty, a nasz raport do niej dobrym przyczynkiem. W raporcie często stawiamy pytania o wyzwania, które przed nami. Staramy się wyciągać wnioski na przyszłość, a niekiedy formułować rekomendacje. Ta praca powinna nam służyć w naszej pracy na rzecz interesów Polski w Unii Europejskiej w następnych latach.

• Debata o roli procesu rozszerzenia i naszej akcesji jest bardzo potrzebna w całej Europie.Powinniśmy przekaz o efektach przystąpienia do Unii Europejskiej kierować do państw będących dopiero na drodze do członkostwa. Powinniśmy utwierdzać je w przekonaniu, że wysiłek dostosowawczy i ogromy trud przygotowań jaki trzeba pokonać na drodze do UE ma głęboki sens. Powinniśmy dzielić się z nimi doświadczeniami, weryfikować obawy, utwierdzać w nadziejach.

• Po drugie, dyskusja o efektach rozszerzenia jest potrzebna także w UE-15. Niektórzy kwestionują korzyści z naszej akcesji, mają obawy co do kontynuacji procesu rozszerzenia. Pojawił się termin „zmęczenia rozszerzeniem”. Badania społeczne pokazują, że w wielu krajach uważa się, że akcesja nowych państw do UE w 2004 r. osłabiła Unię Europejską. W raporcie staramy się oceniać również wpływ rozszerzenia na całą UE, nie tylko na Polskę i weryfikować różne obawy i uprzedzenia. Z myślą o zagranicznych odbiorcach przygotowaliśmy angielską wersję publikacji, która oficjalnie zaprezentowana zostanie w przyszłym tygodniu na międzynarodowej konferencji dotyczącej 5 lat rozszerzenia. Korzystając z okazji gorąco na nią zapraszamy.

• Największym wyzwaniem w pisaniu raportu o 5 latach w Unii Europejskiej było zmierzenie się z nadchodzącym kryzysem gospodarczym. Wprowadzał i nadal wprowadza on wiele niepewności w nasze życie. Staje się dla niektórych podstawą do kwestionowania korzyści z akcesji do Unii Europejskiej. Hamuje pewne pozytywne tendencje, jakie od czasu akcesji odnotowujemy w naszej gospodarce. W naszym raporcie stawiamy jednak tezę, że członkostwo w UE jest tarczą która nas chroni. Sytuacja Polski byłaby zdecydowanie gorsza, gdybyśmy nie byli tak mocno zakotwiczeni w Unii Europejskiej. Więcej w tej sprawie w zakończeniu naszego raportu - gdzie publikujemy jedyny rozdział napisany przez eksperta zewnętrznego.